Sau khi kế hoạch xây dựng một con đập mới tại Cộng hòa Séc bị đình trệ, tám chú hải ly đã giải cứu tình thế một cách ngoạn mục, dường như chỉ sau một đêm.
Các quan chức của Cộng hòa Séc từng lâm vào ngõ cụt. Mặc dù đã đảm bảo được nguồn tài trợ trị giá hơn một triệu đô la cho một con đập mới nhằm giải quyết các vấn đề về nước, dự án này vẫn bị đình trệ sau bảy năm lên kế hoạch. Lý do là họ không thể xin được các giấy phép xây dựng cần thiết cho công trình này.
Nhưng rồi, vào một buổi sáng tháng Giêng, mọi người thức dậy và phát hiện ra công việc đã được hoàn thành—bởi tám chú hải ly. Và hoàn toàn miễn phí.
Hải ly: Những kỹ sư hệ sinh thái đại tài
Hải ly là loài gặm nhấm bán thủy sinh, chúng sử dụng đá, bùn và gỗ để đắp đập ngăn suối. Việc này tạo ra các vùng đất ngập nước được gọi là “ao hải ly”, nơi chúng dùng làm nguồn thức ăn cũng như để bảo vệ bản thân khỏi thú săn mồi.
Tuy nhiên, các cấu trúc này cũng tạo ra môi trường sống cho vô số loài khác, từ côn trùng thủy sinh, cá, lưỡng cư cho đến các loài lớn hơn như diệc, sếu, nai sừng tấm và bò rừng. Đập hải ly còn đóng vai trò là vành đai cản lửa tự nhiên, bể chứa carbon và giúp kiểm soát lũ lụt.
Các nhà khoa học định nghĩa “kỹ sư hệ sinh thái” là những loài động vật có khả năng thay đổi môi trường sống và tạo ra các nguồn tài nguyên mà nếu không có chúng sẽ không tồn tại. Hải ly là một trong những ví dụ điển hình nhất.
Sử dụng những chiếc răng cửa mạnh mẽ, hải ly gặm nhấm cây cối và thảm thực vật. Việc này không chỉ làm quang đãng các khu rừng mà chúng còn tận dụng những thân cây đổ để xây đập, ngăn cản dòng chảy của nước.
Tranh cãi về tốc độ “qua một đêm”
Gerhard Schwab, quản lý về hải ly tại khu vực phía nam Bavaria thuộc Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Liên bang Đức, cho biết ông không ngạc nhiên khi nghe tin những chú hải ly đã làm tốt công việc này. Tuy nhiên, ông tỏ ra hoài nghi về các báo cáo cho rằng chúng đã hoàn thành “chỉ sau một đêm”.
“Tôi thà tin rằng các kim tự tháp được xây dựng trong một tuần còn hơn,” Schwab hài hước chia sẻ qua email.
Mặc dù hải ly hoàn toàn có khả năng làm ngập một khu vực chỉ sau một đêm, nhưng việc xây dựng một con đập thực sự thường mất vài tuần. Kịch bản khả thi hơn là không ai để ý đến công việc của lũ hải ly cho đến khi nó đã hoàn tất.
Lợi ích to lớn đối với con người
Ben Goldfarb, nhà báo khoa học và tác giả cuốn sách Eager: The Surprising, Secret Life of Beavers and Why They Matter, nhận định: “Đến thời điểm này, không có gì mà loài hải ly làm khiến tôi ngạc nhiên nữa.”
Mặc dù loài gặm nhấm này (có thể nặng tới gần 30kg) rõ ràng là ân nhân của các loài động vật hoang dã khác, Goldfarb cho biết chúng cũng có lịch sử lâu dài trong việc hỗ trợ con người:
Xử lý nước: Tại Oregon (Mỹ), hải ly đã xây đập trong khuôn viên của một cơ sở xử lý nước mưa trị giá nhiều triệu đô la. Khi các nhà khoa học kiểm tra kỹ hơn, họ phát hiện ra rằng những con vật này có khả năng lọc kim loại nặng và các chất ô nhiễm tốt gấp đôi so với công trình do con người xây dựng.
Chống cháy rừng: Lợi ích của hải ly cũng được thấy rõ sau vụ cháy Sharps ở Idaho. Ngọn lửa đã thiêu rụi các sườn núi và cánh rừng xa tít tắp—ngoại trừ những thung lũng nơi hải ly sinh sống. Những nơi đó vẫn giữ được vẻ xanh tươi, ẩm ướt và an toàn.
Hiện nay, một số nhóm như Bộ tộc Yurok ở California thậm chí đã bắt đầu xây dựng các “mô hình giả lập đập hải ly” tại những nơi chưa được phép thả hải ly. Việc này không chỉ cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái tương tự mà còn có tiềm năng thu hút hải ly quay trở lại các khu vực này một cách tự nhiên.
Theo https://www.nationalgeographic.com/animals/article/beaver-dam-czech-republic