Bị lạc trong rừng là một tình huống đáng sợ, nhưng sự bình tĩnh chính là chìa khóa để sống sót. Theo các chuyên gia sinh tồn, việc hoảng loạn sẽ đốt cháy năng lượng và dẫn đến những quyết định sai lầm.
Dưới đây là quy trình xử lý chuẩn quốc tế theo nguyên tắc S.T.O.P mà bạn nên tuân theo ngay lập tức:
1. Nguyên tắc S.T.O.P (Dừng lại – Suy nghĩ – Quan sát – Lên kế hoạch)
- S – Sit down (Ngồi xuống): Ngay khi nhận ra mình bị lạc, hãy dừng lại. Đừng cố đi tiếp “thử vận may”. Hãy ngồi xuống, hít thở sâu để giảm nhịp tim và trấn an bản thân rằng: “Mình có thể xử lý việc này”.
- T – Think (Suy nghĩ): Hãy nhớ lại xem bạn đã đi từ hướng nào đến? Mốc thời gian cuối cùng bạn biết đường là khi nào? Bạn có bản đồ hay la bàn không?
- O – Observe (Quan sát): Nhìn xung quanh xem có địa điểm nào cao ráo, an toàn không? Bạn có những dụng cụ gì trong balo (nước, dao, bật lửa, áo mưa…)? Trời sắp tối chưa?
- P – Plan (Lên kế hoạch): Quyết định xem nên ở lại chờ cứu hộ hay di chuyển (thường thì ở lại là lựa chọn tốt nhất).
2. Ưu tiên hàng đầu: Ở yên tại chỗ (Stay Put)
Trừ khi bạn đang ở nơi cực kỳ nguy hiểm (như tổ kiến lửa, sạt lở, hay lũ quét), tốt nhất là không di chuyển.
- Đội cứu hộ sẽ bắt đầu tìm kiếm tại vị trí cuối cùng bạn được nhìn thấy hoặc dự định đến.
- Việc di chuyển lung tung sẽ làm rộng bán kính tìm kiếm, khiến họ khó tìm thấy bạn hơn.
- Bạn chỉ nên di chuyển khi biết chắc chắn hướng đi (ví dụ nhìn thấy đường dây điện, cột khói, hoặc khu dân cư).
3. Quy tắc sinh tồn theo thứ tự ưu tiên
Nếu bạn buộc phải ở lại qua đêm hoặc chờ đợi lâu, hãy hành động theo thứ tự sau (quy tắc số 3):
- Chỗ trú ẩn (Shelter): Quan trọng hơn cả nước và thức ăn.
- Dựng trại trước khi trời tối.
- Tìm nơi khô ráo, tránh gió lùa, tránh nằm trực tiếp xuống đất lạnh (lót lá cây khô thật dày).
- Không dựng trại dưới tán cây khô (nguy cơ gãy cành) hoặc lòng suối cạn (nguy cơ lũ quét).
- Lửa (Fire):
- Tạo cảm giác an toàn, giữ ấm, đuổi thú dữ và phát tín hiệu.
- Chuẩn bị sẵn củi khô gấp 3 lần số lượng bạn nghĩ mình cần cho một đêm.
- Nước (Water):
- Con người chỉ sống được 3 ngày nếu thiếu nước.
- Tìm nguồn nước chảy (suối). Tuyệt đối phải đun sôi hoặc lọc trước khi uống để tránh ký sinh trùng.
- Có thể hứng sương đêm hoặc nước mưa bằng lá cây to/áo mưa.
- Thức ăn (Food):
- Đây là ưu tiên cuối cùng. Bạn có thể sống 3 tuần mà không cần ăn.
- Nguyên tắc vàng: Nếu không biết chắc chắn 100% đó là cây gì, TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĂN. Nấm và quả dại rất dễ gây ngộ độc.
4. Cách phát tín hiệu cầu cứu
Hãy làm mình trở nên dễ nhìn thấy và ồn ào nhất có thể:
- Quy tắc số 3: Bất cứ tín hiệu nào lặp lại 3 lần đều được hiểu là cầu cứu (3 tiếng còi, 3 cột khói, 3 đống lửa xếp hình tam giác, 3 tiếng đập vào thân cây).
- Thổi còi: Tiếng còi vang xa hơn tiếng hét và đỡ tốn sức hơn.
- Màu sắc: Treo quần áo màu sáng (đỏ, cam, vàng) lên vị trí cao và thoáng.
- Khói/Lửa: Ban ngày đốt lá tươi/cành tươi để tạo khói trắng dày. Ban đêm đốt củi khô để tạo lửa sáng.
5. Những điều TUYỆT ĐỐI KHÔNG LÀM
- Không đi lang thang vào ban đêm: Nguy cơ chấn thương rất cao.
- Không uống nước đọng, vũng bùn: Trừ trường hợp cực kỳ tuyệt vọng.
- Không leo trèo vách đá cao: Để cố quan sát, trừ khi bạn là chuyên gia leo núi. Một cái chân gãy trong rừng đồng nghĩa với cái chết.
- Tiết kiệm pin điện thoại
A. CÁCH DỰNG NƠI TRÚ ẨN (SHELTER)
Mục tiêu chính của nơi trú ẩn là giữ nhiệt độ cơ thể. Hãy nhớ quy tắc vàng: “Cách ly với mặt đất quan trọng hơn là che chắn phía trên.” Mặt đất lạnh sẽ hút nhiệt cơ thể bạn nhanh hơn không khí lạnh gấp nhiều lần.
1. Chọn vị trí “Đắc địa”
- Mặt bằng: Phẳng, khô ráo.
- An toàn: Tránh xa đường mòn của thú dữ (nơi có dấu chân, phân thú), tránh xa tổ kiến/ong, không nằm dưới tán cây có cành khô (nguy cơ rơi trúng người).
- Gần nguyên liệu: Nơi có nhiều cành cây khô, lá cây rụng.
2. Kỹ thuật dựng lều “Tổ kén” (Debris Hut) – Đơn giản và hiệu quả nhất
Đây là kiểu lều không cần dây buộc hay đinh ốc, chỉ tận dụng những gì có sẵn.
- Bước 1: Làm “đệm” (Quan trọng nhất):
- Gom lá khô, rơm rạ, cành cây nhỏ vun thành một đống lớn, dày ít nhất 20-30cm.
- Khi bạn nằm lên, lớp đệm này sẽ xẹp xuống còn khoảng 10cm, đủ để cách ly cơ thể bạn khỏi mặt đất lạnh.
- Bước 2: Dựng khung:
- Tìm một khúc cây dài, chắc chắn (dài hơn chiều cao cơ thể bạn).
- Gác một đầu khúc cây lên chạc ba của một thân cây đứng, hoặc kê lên một tảng đá/gốc cây đổ (cao khoảng thắt lưng). Đầu kia chạm đất. Đây là “xương sống” của lều.
- Bước 3: Tạo sườn:
- Xếp các cành cây nhỏ hơn dựa vào hai bên “xương sống” để tạo thành hình chữ A (giống bộ xương sườn).
- Bước 4: Lợp mái:
- Phủ lên khung sườn một lớp lá cây, rêu, cỏ thật dày (càng dày càng ấm, tốt nhất là dày khoảng 30cm). Lợp từ dưới chân lên trên đỉnh để nước mưa trôi xuống (giống lợp ngói).
B. CÁCH TÌM VÀ XỬ LÝ NƯỚC (WATER)
Nước trong tự nhiên, dù nhìn trong vắt, vẫn có thể chứa hàng triệu vi khuẩn chết người.
1. Cách tìm nguồn nước
- Quy tắc trọng lực: Nước luôn chảy xuống thấp. Hãy đi xuống thung lũng, khe núi.
- Thực vật: Treo/máu cây cối xanh tốt thường chỉ báo có nguồn nước ngầm gần đó.
- Cây chuối/Cây tre: Đây là “bình nước” tự nhiên tuyệt vời. Bạn có thể chặt vát thân cây chuối non hoặc đục lỗ trên thân tre để lấy nước uống (tương đối sạch).
- Sương đêm: Dùng áo thun sạch quấn quanh bắp chân và đi bộ qua bãi cỏ vào sáng sớm. Khi áo ướt sũng, vắt lấy nước.
- Hứng nước mưa: Dùng lá to (lá chuối, lá dong) hoặc áo mưa căng ra để hứng. Đây là nguồn nước an toàn nhất để uống trực tiếp.
2. Cách xử lý nước (Bắt buộc)
Nếu lấy nước từ suối, hồ, vũng… bạn phải xử lý:
- Phương pháp 1: Đun sôi (Tốt nhất)
- Nếu có lửa và vật đựng (lon bia nhặt được, ống tre tươi), hãy đun nước.
- Đun sôi sùng sục ít nhất 1 phút để diệt khuẩn.
- Phương pháp 2: Lọc thô (Loại bỏ cặn bẩn)
- Nếu nước quá đục, đừng uống ngay. Hãy lọc nó qua một lớp vải (áo, khăn rằn) hoặc để lắng cặn trong chai rồi gạn lấy phần nước trong.
- Lưu ý: Lọc thô chỉ làm nước trong hơn, không diệt được vi khuẩn. Chỉ dùng khi quá tuyệt vọng và không thể tạo lửa.
- Phương pháp 3: Phơi nắng (Solar Disinfection)
- Cho nước trong vào chai nhựa trong suốt, phơi dưới nắng gắt trực tiếp ít nhất 6 giờ. Tia UV có thể diệt được khá nhiều vi khuẩn.