Nếu bạn lai tạo giữa một chiếc xe tăng bọc thép kiên cố, một dải cầu vồng kính vạn hoa và một võ sĩ quyền anh hạng nặng chuyên nghiệp, bạn sẽ có được tôm tít (bề bề). Những loài giáp xác hung hăng, cực kỳ thông minh này dễ dàng trở thành một trong những sinh vật kỳ lạ và hấp dẫn nhất dưới đại dương.
Dưới đây là tất cả những gì bạn cần biết về cư dân xinh đẹp nhưng nguy hiểm bậc nhất của đại dương.
1. Chúng Tung Cú Đấm Với Tốc Độ Của Một Viên Đạn
Tôm tít không đùa giỡn với thức ăn của chúng (chủ yếu là cá nhỏ, động vật thân mềm và các loài giáp xác khác)—chúng nghiền nát con mồi. Tùy thuộc vào từng loài, chúng được trang bị một trong hai loại vũ khí bẩm sinh trên cặp chân thứ hai:
- Loài “Phóng lao” (Spearers): Được trang bị móng vuốt đầy gai nhọn, dùng để xiên con mồi như xiên thịt nướng.
- Loài “Đập vỡ” (Smashers): Được trang bị các phần phụ giống như chiếc chùy để băm vằm mục tiêu cho đến khi chúng phải khuất phục.
Loài “Đập vỡ” nổi tiếng với những cú đánh có gia tốc lên tới 23 mét/giây—gần bằng tốc độ của một viên đạn súng trường cỡ nòng .22. Nhưng cú đấm vật lý chỉ là một nửa vấn đề. Chúng đánh mạnh và nhanh đến mức nước xung quanh móng vuốt của chúng bốc hơi. Điều này tạo ra một bong bóng khí xâm thực, ngay lập tức nổ tung vào trong, tạo ra một tiếng nổ chát chúa, nhiệt độ tỏa ra dữ dội và một tia chớp sáng thực sự. Ngay cả khi con tôm đánh trượt, sóng xung kích tạo ra cũng đủ để làm choáng váng hoặc giết chết con mồi. Không có gì đáng ngạc nhiên khi những “anh chàng” này nổi tiếng với khả năng làm vỡ cả kính bể cá!
2. Đôi Mắt Có Cấu Tạo Phức Tạp Nhất Trong Thế Giới Động Vật
Kỹ năng quyền anh của chúng rất ấn tượng, nhưng thị lực của chúng về cơ bản giống như công nghệ của người ngoài hành tinh vậy. Chúng sở hữu đôi mắt được cho là phức tạp nhất trong toàn bộ vương quốc động vật.
Đôi mắt của chúng nằm trên các cuống và hoạt động hoàn toàn độc lập, mang lại cho chúng một tầm nhìn khổng lồ, bao quát 360 độ xung quanh. Điều điên rồ hơn: mỗi bên mắt riêng biệt lại được chia thành ba phần, nghĩa là một con tôm tít có khả năng nhận thức chiều sâu chỉ bằng một mắt (thị giác ba tiêu điểm).
Các nhà khoa học tin rằng tầm nhìn siêu tiến tiến này phục vụ cho một vài mục đích rất cụ thể và vô cùng tuyệt vời:
- Giao tiếp điệp viên bí mật: Chúng có thể nhìn thấy ánh sáng phân cực, cho phép chúng gửi các tín hiệu bí mật cho những con tôm tít khác mà những kẻ săn mồi khờ khạo không thể nhìn ra.
- Nhìn thấy điều vô hình: Tầm nhìn tia cực tím (UV) của chúng hoạt động như một “mã gian lận” (cheat code) để phát hiện ra những con mồi ngụy trang đang lẩn trốn trên các rạn san hô.
- Chuyện tình lãng mạn dưới ánh trăng: Chúng phát sáng với những màu sắc huỳnh quang đặc biệt trong quá trình giao phối, hoàn toàn phù hợp với những gì đôi mắt của chúng có thể nhìn thấy. Chúng thậm chí có thể sử dụng thị lực để theo dõi các pha của mặt trăng nhằm canh chuẩn xác thời điểm sinh sản tốt nhất.
- Giao phó công việc cho đôi mắt: Việc xử lý tất cả các màu sắc này thường đòi hỏi rất nhiều năng lực não bộ. Thay vào đó, đôi mắt của tôm tít thực hiện phần lớn quá trình “suy nghĩ” trước. “Phím tắt phần cứng” này cho phép chúng phản ứng với tốc độ chớp nhoáng, điều cực kỳ quan trọng khi bạn là một sinh vật có tính lãnh thổ và thường xuyên chiến đấu.
3. Những Kẻ Si Tình, Chiến Binh và Những Nhà Nhào Lộn
Mặc dù có phương pháp săn mồi bạo lực, tôm tít lại là những sinh vật cực kỳ thông minh và có tính xã hội cao đến kinh ngạc. Chúng có khả năng học hỏi, ghi nhớ kiến thức, và thậm chí nhận ra những cá thể hàng xóm của mình. Chúng thể hiện các hành vi phức tạp như đánh nhau có nghi thức (về cơ bản là một Sàn Đấu Ngầm dưới nước) và các hoạt động bảo vệ.
Khi nói đến chuyện tình cảm, một số trong đó là những “tay chơi” thực thụ, giao phối tới 30 lần trong suốt cuộc đời. Tuy nhiên, những con khác lại chung thủy một vợ một chồng và sẽ gắn bó cả đời. Con cái đẻ trứng và giữ chúng an toàn trong hang hoặc dưới đuôi của nó. Tùy thuộc vào từng loài, cả bố và mẹ sẽ chia sẻ nhiệm vụ trông con, hoặc con đực sẽ đi săn trong khi con cái đứng canh gác. Khi những con non nở ra, chúng dành ba tháng trôi dạt khắp nơi như sinh vật phù du trước khi thăng cấp thành những võ sĩ tung cú đấm thực thụ.
Ồ, và nếu tất cả những điều này vẫn chưa đủ kỳ lạ: trong khi chúng thường di chuyển giống như những loài giáp xác điển hình, có một loài tôm tít cụ thể lại được biết đến với thói quen di chuyển bằng cách… lộn nhào (cartwheels).
4. Phiên Bản Siêu To Khổng Lồ (XXL)
Bạn nghĩ đây chỉ là những sinh vật kỳ lạ, nhỏ bé cỡ một inch trong bể cá ư? Hãy nghĩ lại đi. Trong khi phần lớn có kích thước nhỏ, con tôm tít lớn nhất từng được ghi nhận là một con quái vật dài tới 46 cm (18 inch). Hãy tưởng tượng một loài giáp xác dài gần nửa mét đang vung những chiếc búa tạ vào bạn xem. Không, cảm ơn nhé!