Những Chiến Binh Tí Hon Đáng Yêu Nhất Vùng Ấn Độ – Thái Bình Dương
Nếu bạn xếp hạng các sinh vật đại dương xem loài nào trông giống đội cổ vũ trường trung học nhất, cua pom-pom (cua cổ vũ) chắc chắn sẽ giành vị trí đầu bảng. Còn được gọi là cua võ sĩ Hawaii, loài giáp xác bé nhỏ này thuộc phân họ Polydectinae độc quyền — một câu lạc bộ VIP nhỏ chỉ gồm khoảng một tá loài.
Bắt nguồn từ những rạn san hô nông và ngập nắng ở vùng Ấn Độ – Thái Bình Dương, những anh chàng nhỏ bé này dễ thương đến mức không thể phủ nhận, khiến chúng trở thành những “ngôi sao” thực sự trong giới chơi cá cảnh. Nhưng đừng để kích thước nhỏ bé và vẻ ngoài đáng yêu của chúng đánh lừa. Những “cục bông pom-pom” mà chúng đang cầm? Chúng không được làm từ sợi len mềm mại đâu.
Phụ Kiện Độc Hại và Câu Lạc Bộ Đấu Cua
Thay vì những ngón tay cổ vũ, cua pom-pom cầm hai tay hai con hải quỳ cực độc (cụ thể là loài Triactis producta). Chúng mang một con hải quỳ ở mỗi càng và vung vẩy chúng vào mặt những kẻ săn mồi hoặc những kẻ qua đường xui xẻo, giống như một ông già gắt gỏng vung nắm đấm từ hiên nhà — chỉ khác là nắm đấm của ông ấy làm bằng chất độc.
Nhưng đôi găng tay đấm bốc bằng thịt này không chỉ dùng để xua đuổi những kẻ quấy rối. Lũ cua chủ động sử dụng hải quỳ để giao chiến với những con cua đối thủ trong các “câu lạc bộ đấm bốc” nhỏ dưới nước, cũng như để làm choáng và tóm gọn bữa ăn tiếp theo của chúng.
Chuyến Đi Chung Dưới Nước Đỉnh Cao
Đại dương đầy rẫy những “bạn cùng phòng”, và mối quan hệ cộng sinh giữa cua và hải quỳ thực ra khá phổ biến. Bạn có thể thấy cua trang trí và ốc mượn hồn mang hải quỳ trên lưng như những chiếc ba lô sống.
Nhưng thiết lập cộng sinh thực sự của cua pom-pom lại mang tính “thực hành” nhiều hơn (theo đúng nghĩa đen). Mặc dù cả cua và hải quỳ về mặt kỹ thuật đều có thể tự sinh tồn, nhưng cuộc sống sẽ tốt hơn nhiều khi có nhau. Con cua có được một cặp “súng điện” có độc để xua đuổi những kẻ săn mồi, còn hải quỳ thì được đi Uber miễn phí quanh rạn san hô cùng với đặc quyền tận hưởng đồ ăn thừa vung vãi của con cua. Đó là một thỏa thuận đôi bên cùng có lợi, miễn là bạn không phải là kẻ bị đấm bởi một cục pom-pom có độc!
Câu trả lời thực ra là cả hai — chúng vừa đi ăn trộm vừa tự nhân giống!
Dưới đây là cách loài giáp xác tí hon này giữ cho đôi càng của chúng luôn được trang bị đầy đủ vũ khí:
Vụ Cướp Hải Quỳ Thế Kỷ
Khi một con cua pom-pom thấy mình trắng tay (hay đúng hơn là càng không có gì), nó không chỉ lang thang quanh rạn san hô để tìm một con hải quỳ hoang dã. Thay vào đó, nó theo dõi một con cua pom-pom khác và bắt đầu một trận đấu vật nho nhỏ dưới nước. Con cua không có hải quỳ sẽ cố gắng ghì chặt càng của đối thủ và cướp lấy ít nhất một con hải quỳ — hoặc thậm chí chỉ cần xé đứt một mẩu. Đáng ngạc nhiên là những vụ “trấn lột” này thường kết thúc bằng một vụ trộm thành công mà không có vết thương thực sự nào cho cả hai con cua.
Quá Trình Nhân Bản
Một khi con cua cướp được một con hải quỳ duy nhất, nó sẽ làm một việc vô cùng điên rồ. Bằng đôi càng của mình, con cua cẩn thận kéo căng con hải quỳ đơn độc đó và xé nó ra làm đôi. Trong vài ngày tiếp theo, hai mảnh bị xé rách đó tái tạo thành hai bản sao hoàn toàn khỏe mạnh, giống hệt nhau về mặt di truyền — mang lại cho con cua một cặp pom-pom đồng bộ một lần nữa.
Khám Phá Đầu Tiên Trong Khoa Học
Hành vi kỳ quặc này thực sự là một phát hiện lớn trong sinh học. Đây là trường hợp đầu tiên được biết đến trong tự nhiên mà một loài động vật cố tình ép buộc một loài động vật khác sinh sản vô tính.
Trên thực tế, loài cua và hải quỳ này phụ thuộc vào nhau đến mức khi các nhà nghiên cứu tìm kiếm cặn kẽ loài hải quỳ cụ thể này tại các rạn san hô ở Biển Đỏ, họ không thể tìm thấy một con nào sống tự do trên các vách đá. Mỗi con hải quỳ mà họ tìm thấy đều bám trên một con cua, điều này cho thấy loài hải quỳ này có thể gần như hoàn toàn phụ thuộc vào việc những con cua ăn trộm và xé chúng ra chỉ để duy trì quần thể của chính chúng!