Chúng đã lang thang trên Trái Đất hơn 200 triệu năm (đúng vậy, chúng từng “tụ tập” cùng khủng long), và trong suốt thời gian đó, chúng đã âm thầm tiến hóa thành một số sinh vật kỳ quái nhất hành tinh.
Trước khi chúng ta tìm hiểu sâu hơn, xin có một thông báo nhỏ phục vụ cộng đồng: Cóc cũng chỉ là ếch. Cụ thể, chúng là những con ếch lười dưỡng ẩm da và có hai chân sau ngắn hơn.
Dưới đây là những sự thật hấp dẫn (và “kêu ộp ộp”) nhất về những chúa tể lưỡng cư của chúng ta.
1. Phổ Kích Thước: Từ Ruồi Nhà Đến Trẻ Sơ Sinh
Ếch không hề tin vào một kích thước “trung bình” tiêu chuẩn.
- Kích thước siêu nhỏ: Loài ếch P. amauensis từ Papua New Guinea chỉ to cỡ một con ruồi nhà thông thường (7,7mm). Chúng thậm chí còn có cả một hội họ hàng siêu nhỏ với những cái tên khoa học chơi chữ tuyệt đỉnh: Mini mum, Mini scule, và Mini ature.
- Kích thước khổng lồ: Ở đầu kia của thước đo là loài ếch Goliath của Tây Phi. “Quái vật” khổng lồ này có thể dài tới 38 cm (15 inch) và nặng tới hơn 3 kg (7 pound). Đúng vậy, có những con ếch ngoài kia nặng bằng cả một đứa trẻ sơ sinh.
2. Giải Phẫu Thô Thiển & Thói Quen Ăn Uống Đáng Ngờ
Nếu bạn nghĩ con người có những trò tiêu khiển hay ho, hãy đợi đến khi bạn nghe cách loài ếch ăn uống.
- Nuốt bằng… nhãn cầu: Khi một con ếch tóm được con mồi, nó sẽ kéo tuột mắt xuống vòm miệng để giúp đẩy thức ăn xuống cổ họng. Chúng không thể nhai, vì vậy nhãn cầu phải làm công việc nặng nhọc này.
- Tầm nhìn ban đêm 360 độ: Ếch không có cổ, nhưng đôi mắt lồi cho phép chúng nhìn thấy phía trước, hai bên và một phần phía sau. Tầm nhìn ban đêm của chúng vượt trội hơn hầu hết mọi loài động vật khác.
- Chiếc lưỡi vũ khí hóa: Lưỡi của ếch được gắn ở phía trước miệng của nó. Nó phóng ra nhanh gấp 5 lần tốc độ bạn chớp mắt, và nước bọt của chúng dính đến mức một số con ếch có thể nhấc bổng vật nặng gấp 3 lần trọng lượng cơ thể chỉ bằng lưỡi của mình.
3. Vận Động Viên Thể Thao Mạo Hiểm & Nhảy Dù
Chắc chắn rồi, nhiều loài ếch có thể nhảy xa gấp 20 lần chiều dài cơ thể chúng. Một số “vận động viên” xuất sắc thậm chí có thể nhảy gấp 50 lần chiều dài. Nhưng nhảy nhót thì quá bình thường rồi.
Xin giới thiệu ếch cây bay Costa Rica. Kẻ liều mạng này căng lớp màng giữa các ngón tay và ngón chân để tạo ra những chiếc dù tích hợp đúng nghĩa, cho phép nó chao liệng và bay lướt từ cành này sang cành khác duyên dáng như một con sóc bay màu xanh lá cây nhỏ bé.
4. Bậc Thầy Cải Trang & Đóng Băng Sinh Học
Ếch là những nhà vô địch không thể tranh cãi trong việc tàng hình giữa thanh thiên bạch nhật—và đôi khi, sống sót qua những điều không thể sống sót.
- Áo choàng tàng hình: Ếch thủy tinh có phần bụng và ngực hoàn toàn trong suốt, khiến nó gần như vô hình trên các tán lá. Trong khi đó, ếch rêu Việt Nam trông giống hệt một đám rêu tảng, còn ếch sừng mũi dài thì đóng giả thành một chiếc lá khô giòn.
- Phát sáng Neon: Dưới ánh sáng tia cực tím, ếch cây chấm bi Nam Mỹ phát ra ánh sáng xanh neon. Các nhà nghiên cứu cho rằng điều này giúp chúng “trò chuyện” với nhau trong bóng tối.
- Đóng băng kiểu Captain America: Loài ếch gỗ sống ở phía bắc Vòng Bắc Cực và thực sự đóng băng cứng ngắc vào mùa đông. Nó bơm đầy đường glucose vào máu để hoạt động như một chất chống đông sinh học, bảo vệ các cơ quan quan trọng trong khi 65% cơ thể biến thành băng đá cho đến khi nó rã đông vào mùa xuân.
5. Sự Lãng Mạn Kỳ Quái & Khóa Học Làm Cha Mẹ 101
Ếch là những sinh vật có tính xã hội cực kỳ cao, sống thành từng đàn được gọi là đội quân (armies) hoặc nút thắt (knots). Và khi nói đến chuyện hẹn hò, chúng sẽ tung ra mọi chiêu trò.
- Những chiếc loa phóng thanh: Ếch là động vật trên cạn đầu tiên có dây thanh âm. Con đực thổi phồng những túi da thành những quả bóng bay cộng hưởng âm thanh vang dội như một chiếc loa—tiếng gọi của một số loài có thể vang xa cả dặm (hơn 1,6 km).
- Cái ôm bấu víu: Ếch giao phối qua một cái ôm gọi là amplexus (ôm bắt cặp). Con đực ôm chặt ngang hông con cái để thụ tinh cho trứng ngay khi cô nàng đẻ chúng ra, và cái ôm gượng gạo này có thể kéo dài tới nhiều ngày.
- Tán tỉnh kỳ lạ: Các nghi thức giao phối bao gồm ca hát, đấu vật hung hăng, và đôi khi là giả vờ chết để thoát khỏi sự chú ý không mong muốn.
- Ông bố của năm: Ở nhiều loài, ếch bố đóng vai trò vệ sĩ bảo vệ trứng. Tùy thuộc vào loài ếch, ông bố có thể cõng trứng trên lưng, nhét chúng vào túi bụng, hoặc thực sự giấu chúng bên trong miệng cho đến khi trứng nở.